بازگشت به صفحه اول

Raport om asylpolitiksdebatآنجه در پانل استکهلم گذشت

گزارشی از مباحث جلسه

روز 21  آپریل بعد از یک ماه کار و تماسهاى فشرده، پانل بحث احزاب پارلمانی سوئد در رابطه با مسئله پناهندگی دریکی از بخشهای شمالی استکهلم به اسم هوسبی برگزار گردید. این جلسه ادامه یکی از پروژه های بیمرز در سوئد بود که در رابطه با سیاست پناهندگی در سوئد در دستور واحدها قرار گرفته بود. اولین پانل بحث با شرکت نمایندگان احزاب پارلمانی و یک حزب غیر پارلمانی سوئد روز 8 آپریل در گوتنبرگ بر گزار شده بود. باید گفت جلب احزاب پارلمانی سوئدی به همچون بحثی کار ساده ای نبود. احزاب بلوک راست سوئد که ماههای آخر دوره حاکمیت پارلمانی خود را می گذرانند و بعضا خود را راضی و موفق از سیاست پناهنده پذیری اتخاذ شده دوره ای خود می بینند پلمیک علنی سر این موضوع نمی تواند برایشان چندان مایه رغبت باشد. در واقع هیچ دورانی به اندازه دوره اخیر مسئله پناهندگی و مسائل پناهجویان اینچنین از طرف مدیا، احزاب و نهادهای دولتی این کشور باسکوت و بی توجهی روبرو نبوده است. همه مقدرات مربوط به سرنوشت هزاران پناهجو به تصمیم دادگاههای اداره مهاجرت حواله داده می شود نکته ای که در اظهارات نماینده گان احزاب بلوک راست پارلمانی برجستگی خاصی داشت. حتی شخصیتهای فعال در این عرصه هم میدان را بشدت بر خود تنگ می دیدند. آنچه طی چند سال گذشته قابل مشاهده بوده تحرکات چند سازمان مدافع حقوق پناهندگی بوده است. مدیا که نقش اساسی در افکار عمومی بازی می کند در انعکاس مسائل پناهندگی خود را به شدت کنار گرفته است. احزاب سوئد حتی حزب چپ این کشور که طالب تغییرات رادیکالی به نفع پناهجویان است در رقابتهای خود  دردو بلوک راست و چپ جمع شده اند و بروز سیاستهایشان به نفع دایره ائتلافی سیرمی کند. خصوصا گردن نهادن سوسیال دمکرات سوئد به یک حکومت اتلافی با حزب چپ و محیط زیست دایره انتقادی دو حزب دیگر را به نفع توافقات بلوکی محدود کرده است. با اینحال با تلاشهای مستمرما در آخرین روزها احزاب حاکم آمادگی خود را برای شرکت در این بحث اعلام کردند. احزاب اپوزیسیون از همان اول آمادگی خود را اعلام کردند. هدف سازمان در راه انداختن این پروژه این بود که در آستانه انتخابات سوئد و در دوره رقابتهای حزبی که احزاب معمولا سیاستهایشان را باز تعریف می کنند ورو به جامعه اعلام می کنند سیاست پناهندگی جاری در سوئد را بروی میز احزاب بکشانیم و نا عادلانه بودن آن و انتقادات وارد به آن رابه گوش نمایندگان احزاب برسانیم. افکار عمومی را از آن آگاه کنیم و نیروی مدافع راهکارهای انسانی و بشر دوستانه را نسبت به این مسئله قدرتمندتر کنیم.

هفته قبل از جلسه فعالیت تبلیغی وسیعی از طرف فعالین بیمرز در سطح استکهلم صورت گرفت. از پخش اطلاعیه در محلات، انتشار در سایتها، فرستادن میل وتماس با نهادها و اعلام آن از رادیوهای محلی خصوصا رادیوهای فارسی زبان وهمچنین پیش بردن بحث در این رابطه در چندین رادیوی محلی.

جلسه با خوشامد گویی به شرکت کنندگان و ابراز نگرانیهای سازمان از وضع پناهجویان که من بعهده داشتم آغاز شد. سپس مصطفی رشیدی هدایت کننده و مجری برنامه بحث را شروع کرد.  ایشان با ارائه تصویر کلی از وضعیت پناهندگی در سوئد، انتظارات و مشکلات توجه جلسه را به نکات معینی از آنچه پناجویان و پناهندگان با روبرو هستند جلب نمود.

نمایندگان احزاب در پانل هر کدام در پنج دقیقه دیدگاه حزب متبوع خود را از سیاست جاری پناهندگی در سوئد بیان کردند. تقریبا تمام نمایندگان جناح راست پارلمانی با ابراز خرسندی کامل از سیاست جاری پناهنده پذیری سوئد در یک مقایسه عمومی باسایر کشورهای اروپایی این سیاست را سخاوتمندانه و عادلانه ارزیابی کردند. از همین زاویه نماینده حزب دمکرات مسیحی 11 در صد پذیرش کل پناهندگان اروپا در سوئد را امتیازسیاست ائتلاف حاکم پارلمانی توضح می دهد. نکته مهم دیگری که این نمایندگان بر ان تاکید داشتند این بود که همه احزاب پارلمانی سوئد توافق داشته اند که امر رسیدگی به مسئله پناهجویان را دادگاههای اداره مهاجرت سوئد تعیین کنند و سیاستمداران و احزاب در آن دخالت نداشته باشند و اینرا بعنوان یکی از راههای موثر و به نفع پناهجو می دانستند. در همان حال تاکید کردند که دولت سوئد نمی خواهد که در صد پذیرش پناهنده در سوئد را پائیین بیاورد بلکه این جهت را داشته که بقیه کشورهای اروپایی را متقاعد کند که سهمیه بیشتری از پناهندگان را قبول کنند و در ضمن فشارسیاسی معینی هم بکشورهای که مردم از آنها فرار می کنند بیاورند. اما صراحتا اعلام کردند کسانی که از دادگاههای اداره مهاجرت جواب رد دریافت می کنند باید سوئد را ترک نمایند.

اینکه کل مسئولیت پناهنده پذیری به دادگاه اداره مهاجرت حواله داده میشود و گویا آنها اجرای عادلانه قوانین پناهنده پذیری را بعهده دارند بشدت مورد سوال قرار گرفته است. اکثریت عظیم پناهجویان فراریان جنگ، کشتار،ترور و سرکوب و ناامنی اجتماعی از کشورهای سومالی، عراق، افغانستان و ایران هستند که به سوئد رو می آورند وقتی شرایط این کشورها از نظر سیاسی ناامن محسوب نشود هیچ قانون پناهندگی عادلانه ای شامل حال این پناهجویان نمی گردد. مشکل دادگاههای اداره مهاجرت هم کمبود قوانین عادلانه پناهنده پذیری نیست بلکه تعمیم این قوانین است. کسی که از کشور جنگ زده و یا دیکتاتوری چون ایران فرار می کند با مدرک و دلیل کافی باید اثبات کند که اگر برگردد جانش در خطر است کار دادگاهها به روالی است که آخرین سوراخ سمبه  پرونده پناهجو را بالا می کشند که جواب رد پناهجو را آماده نمایند. بقول نوشین دادگستر نماینده حزب چپ در این جلسه حتی کشوری که جنگ زده هم به حساب می آید پناهجو بطور فردی باید اثبات کند شامل این وضعیت جنگی میشود. در واقع این تنها مستمسکی برای شانه خالی کردن سیاستمداران و احزاب پشت این سیاستهاست. در ثانی مدت سه ماه تعجیل تعیین تکلیف یک پناهجو( که تا پایان امسال طبق تصمیم اداره مهاجرت و مصوبه این احزاب که بعنوان پیشرفت از آن نام می برند قراراست در همه مرکز اداره مهاجرت عملی گردد) از طرف بخشهایی از صاحب نظران قضایی مورد نقد بوده است که در این زمان کوتاه پروسه قضایی پناهجویان امنیت قضایی کافی نمی تواند داشته باشد. نکات کلی زیاد دیگری هم از جانب نمایندگان ائتلاف در رابطه با همبستگی، حقوق و امنیت انسانها و غیره بحث شد که چیز خاصی در رابطه معضل امروز پناهندگی نمی گوید از جمله اینکه کشور سوئد بیشترین نیروی کار سیال اروپا را دارد و این پیشرفت نتیجه سیاست ائتلاف است. پناهنده و یا پناهجو می تواند سئوال کند چرا امنیت آنها را تامین نمی کنند و نیروی کارشان را بکار نمی گیرند؟

  نماینده سوسیال دمکراتها برلزوم سیاست عادلانه در سطح اروپا و تجدید نظرهایی در سیاست پناهنده پذیری سوئد تاکید داشت و دو سطح ویژه برخورد درست به پناهندگان را جزوه مبنای سیاست خودشان می دانست. یکی فراریان از جنگ و دوم کودکان و زنان فراری از ستمهای جنسی وبیماران. هرچند انتقاداتی از طرف ایشان متوجه ائتلاف راست بود اما از این بیشتر مشخصات تغییرات سیاست سوسیال دمکراتها را در صورت سرکار آمدن آنها بیان نکرد.

نمایندگان دو حزب محیط زیست و چپ سوئد شباهتهای زیادی در سیاستهایشان بچشم می خورد ازجمله اینکه هردو خواهان تجدید نظر در سیاست پناهنده پذیری سوئد هستند و اینکه خواهان امنستی برای پناهنجویان منتظر اقامت هستند. و هرکس اگر جواب رد بگیرد و بدلایل امنیتی کشور سوئد نتواند او را اخراج کند بعد از یکسال باید اقامت ایشان مورد قبول واقع شود. توجه به وضع کسانی که مدارک هویتی ندارند، تدریس زبان سوئدی، مدرسه بچه ها، اجازه کار در دوره پناهجویی، درمان و بهداشت پناهجویان، تامین زندگی پناهجویان، همه کمونهای کشور باید پناهنده بپذیرند و بدلیل شرایط بسیار بد پناهجویان در کشور یونان دولت سوئد باید از اخراج پناهجویان به این کشور خودداری کند از جمله موارد مشخصی بود که از طرف این دو نماینده بیان گردید.

اما بیشترین افشاگری و تقابل با سیاست جاری پناهندگی سوئد از طرف دادگستر نماینده حزب چپ سوئد صورت گرفت. ایشان در سخنانش تاکید کرد که سیاست پناهندگی سوئد بهتراز بقیه کشورهای اروپایی نیست. همکاری دولت سوئد با کشورهای اروپایی برای تامین شرایط بهتر پناهندگی نیست بلکه علیه پناهجویان است. اروپا همه راههای قانونی ورود پناهجویان به اروپا را بشدت محدود کرده است. در جنوب اروپا برای جلوگیری از ورود پناهجویان نیروی نظامی تشکیل داده اند وتا کنون موجب مرگ هزاران پناهجو بوده اند که مجبورند بصورت غیر قانونی تلاش کنند که غرق شده اند. دولت سوئد باید نیروهای خود را از آنجا فرابخواند. قوانینی تصویب کرده اند که می توانند 18 ماه پناهجو را در زندان نگه دارند. حتی شرکت های هوایی اجازه دارند هر نفر مشکوک به متقاضی پناهنده بودن را از مسافرت منع کنند. قراردادهایی با کشورهای همچون عراق و افغانستان بسته اند و متقاضیان پناهندگی از این کشورها را دسته جمعی دیپورت می کنند. ایشان شرایط دادگاهای اداره مهاجرت را بسیار سخت و وپروسه قضایی را مورد اطمینان نمی دانست.

بعد از دور اول سخنان اعضای پانل نوبت شرکت کننده گان بود. تعداد زیادی از زن و مرد پناهجو و همچنین پناهندگان و مدافعین حقوق پناهندگی اظهار نظر کردند. خیلی ها انتقادات خود را بیان کردند. تعدادی خطاب به نمایندگان احزاب ناعادلانه بودن سیاست پناهنده پذیری سوئد و وعده های بدون عمل احزاب را مستدل کردند. تعدادی از وضعیت شخصی خود گفتند که سالها و حتی با12 سال ماندگاری در سوئد هنوز بدون جوابند. روتین های بشدت سخت دادگاهای اداره مهاجرت و شرایط بشدت بد زندگی پناهجویان مورد چالش قرار گرفت. وضع کودکان پناهجو، زنان فراری از ستمهای جنسی و وضع روحی و روانی هزاران پناهجویی که سالهاست منتظر جوابند بیان گردید. خلاصه از هر زاویه ای و در هر سطحی شرکت کنندگان انتقاد، نگرانی ، درد وعصبانیت خود را خطاب به نمایندگان احزاب بیان کردند. بعضی وقتها هیجان سالن را فرا می گرفت. و مواردی برای آرامش سالن می بایست تذکر داد.

بخش آخر جلسه اظهارنظر نمایندگان در جواب صحبتهای شرکت کنندگان و تقابل نظری در مقابل همدیگر بود. آنچه از آخرین بیانات آنها بر می آمد تحت تاثیر فضای جلسه بودند. از دردهایی که شنیدند اظهار تاسف نمودند. ائتلاف راست پارلمانی گفتند که دوگانگی در برخورد دادگاههای مختلف اداره مهاجرت وجود دارد. گفتند که قوانین جدیدی در راهند وتلاش می کنند پناهجویان از امکانات بهتری در زمینه مدرسه کودکان، درمان و غیره برخودار شوند. انتقاد سازمان ملل از دولت سوئد در رابطه نقض حقوق بشررا جدی می گیرند و توجه بیشتری به وضع زنان فراری از فشارهای جنسی می کنند. و کسانی که در بازگشت به کشور خود تحت تعقیب قرار می گیرند بدلیل جنسی، عقیدتی و غیره نباید دیپورت شوند. و این جوابی بود به فضای جلسه. اما در ميان همه ابراز همدردى و در ميان همه وعده ها در ايجاد بهبودهايى در گوشه و كنار قوانين پناهندگى جارى؛ نمايندگان بلوك راست بروشنى بر ادامه سياستهاى تاكنونى خود تاكيد داشتند. بروشنى از دادن هرگونه وعده پرهيز نمودند. رسيدگى سريع به پرونده ها بقصد غربال پناهجويان "غير صالح" ادامه خواهد يافت. اخراجهاى بيرحمانه تداوم مييابد. همكارى با كشورهاى پناهنده زا و از جمله افغانستان و عراق و مثلا از طريق ايجاد اردوگاهها و پرورشگاهها در محل تعميق مييابد. همكارى با ساير كشورهاى اروپا براى محكم كردن ديوار دور اروپا در مقابل ورود پناهجويان از اين بدتر خواهد گرديد... يك سياست پناهندگى "انسانى و عادلانه " پوشش سياستى خواهد بود كه مشخصات اش را در اين چند ساله تجربه كرده ايم و در اين جلسه يكبار ديگر چشم اندازهايش را شنيديم.  

در مقابل آيا ميشود به وعده هاى بلوك مقابل يعنى تركيب سوسيال دمكراتها٬ حزب چپ و حزب محيط زيست دلخوش كرد و به تغييرات مهمى اميدوار بود؟ پاسخ به اين سوال متاسفانه زياد مثبت نيست. آنگونه كه نمايندگان اين احزاب در سمينار ما اظهار نظر نمودند٬ جاى دلخوشى زيادى باقى نميماند. همه ميدانند كه بخش اساسى سياستهاى ضد پناهندگى با دخالت مستقيم سوسيال دمكراتها باجرا درآمده است. حساب دو حزب چپ و محيط زيست با سابقه بمراتب بهترى در دفاع از حقوق پناهندگى٬ صد البته جداست. اما همه كسانى كه در جلسه بودند مشاهده كردند كه وعده تغييرات مهمى در سياستهاى آتى اين دو حزب نيز وجود نداشت. اينكه مدت رسيدگى به پرونده متقاضيان حداكثر بايد به يكسال كوتاه شود٬ اينكه در مدت انتظار كودكان پناهجويان از مدرسه و درمان برخوردار شوند٬ هر چقدر هم كه انسانى باشد٬ اما هنوز تكليف اخراجها و سختگيرى ها را روشن نميسازد. اين دو حزب  نور چشمان جنبش پناهندگى هستند و خواهند بود٬ اما انتظار يك سياست فعال در دفاع از پناهجويان و مشخصا مشابه امنستى سال ٢٠٠٥ فعلا در دستور اين احزاب نيز نيست.

اما٬ اوضاع هر چه باشد٬ پانل و جلسه ما بخوبى گوياى يك پديده واقعى و دلگرم كننده بود٬ و آن اينكه دفاع از حق پناهندگى دست خود ما٬ سازمانها و فعالين حقوق پناهندگى٬ دست خود پناهجويان را ميبوسد. تكليف اين مساله٬ تكليف هر ذره از حقوق ما در خيابانها و در نتيجه مبارزات مستقيم خود ما گره خورده است. در جلسه ديديم كه چگونه سياستهاى ضد پناهندگى و احزاب و سياستمداران آن تحت فشار اخلاقى٬ انسانى٬ سياسى و حقوقى بين المللى قرار دارند. ما ميتوانيم بر عليه اين سياستها سد ببنديم. مبارزات ما ميتواند ترك در بلوكهاى سياسى ضد پناهندگى بياندازد٬ مبارزات ما ميتواند تحرك تازه ترى در ميان احزاب چپ و محيط زيست بوجود بياورد. اميد را بايد در اينجا جستجو كرد.  

اما درآخرباید تاکید کرد چگونگى هدایت  پانل بحث در ترجمه صحبتهای شرکت کنندگان بزبان سوئدی و و صحبتهای اعضای پانل به زبان فارسی که بیشترین شرکت کننده گان جلسه بودند٬ در ایجاد موفقیت این جلسه موثر بود. جلسه ای که در نوع خود در سطح استکهلم تا کنون بی نظیر بوده است.با نزدیک به سیصد شرکت کننده و داغترین بحث ها و هیجان فراوان.  جا دارد از فعالين سازمان٬ دوستداران امر پناهندگى و همچنین رادیوها و رسانه هايى  که در این دوره با ما٬ چه در امر معرفى پانل و تاكيد بر اهميت شركت و تاثير گذارى در اين مباحثات همراهی کردند٬ عميقا تشكر كنم.  

رسول بناوند 27 ماه آپریل 2010  

لینک عکس  http://www.flickr.com/photos/21598050@N03/?saved=1

لینک ویدیوی مباحث      سمينار گفت و شنود با نمايندگان احزاب پارلمان سوئد
موضوع: در آستانه انتخابات پارلمانى؛ سياستهاى پناهندگى و چشم انداز آن
 ٢١ آوريل  ٢٠١٠ در شهر استكهلم
فيلم شماره ١: معرفى سياستها حزب مدرات سوئد
سخنران: نماينده پارلمانى حزب مدرات Gustav Blix
http://www.youtube.com/watch?v=5rFVF1zBLRk
 
فيلم شماره ٢: معرفى سياستهاى حزب سوسيال دمكرات سوئد
سخنران: نماينده پارلمانى حزب سوسيال دمكرات Magdanela Steijferrt
http://www.youtube.com/watch?v=j8qY_FUY1bY
 
فيلم شماره ٣: معرفى سياستهاى حزب چپ
سخنران: نماينده سازمان جوانان حزب چپ Nooshi Dadgostar
http://www.youtube.com/watch?v=RNK5lLI5cLk
 
 
فيلم شماره ٤: معرفى سياستهاى حزب محيط زيست
سخنران: نماينده حزب محيط زيست در كمون استكهلم
http://www.youtube.com/watch?v=RzGkmWpgjKM
 
فيلم شماره ٦:
اظهار نظر چند نفر از شركت كنندگان در نقد سياستهاى ضدپناهندگى سوئد
http://www.youtube.com/watch?v=s9IbuM7JZ20
 
 
فيلم شماره ٧:
اعتراض دو نفر از شركت كنندگان٬ از زاويه حقوق زنان و حق پناهندگى
http://www.youtube.com/watch?v=DpgUCOSXlvA
 
فيلم شماره ٨:
اظهار نظر چند نفر از شركت كنندگان درباره سركوب جمهورى اسلامى و بى تفاوتى سياست پناهندگى در سوئد نسبت به اين واقعيت
http://www.youtube.com/watch?v=CEhiZfv5A54
فيلم شماره ٩:
معرفى سياستهاى حزب چپ سوئد ـ دور دوم
سخنران: Nooshi Dadgostar از سازمان جوانان حزب چپ
http://www.youtube.com/watch?v=-ghUlXXVnjY